אבן שהם - גיליון 356

24 356 ěđĕĘĎ ‹‚— ~ הפרעות למידה shoham.etai@zx900.com :ĦđčđĎĦĘ ĒĤ ĕĦĕČ :ĦČĚ אפשר לחשוב התואר "תלמיד טוב" מסכם בשתי מילים את כל התחלואים הפדגוגיים 20- של מערכת החינוך במאה ה "!ČĦčĝ ěė ?čđĔ ďĕĚĘĦ ĐĦČ" ĦđďđďĐđ ĦđĦčĝĐĥėĥ ĐĒė .čđĔ ďĕĚĘĦ ĕĦĕĕĐ ĕĦđďĘĕč ĦđĜĞĘ Ĕģĥ čĘč Ęđėĕ ,"?čđĔ ďĕĚĘĦ ĐĦČ" ĦđĘČđĥ ēĕėđĐĘ Ęĕčĥč ĐĜĥ ğđĝ ĦďđĞĦ ęĎ ĕĘ ĐĦĕĐ .ěėĥ Đēĕďč ."ĦĚĚĞĥĚ ĐďđĞĦ" đĜĚĒč ČĤģĜ ĐĒ .ĐĒ ĦČ ĖĘ ĥĕĥ đĜĞĚĥ" .ĒĕĔĕĕČč ęĕĤĎđčĚ ęĕĥĜČ Ęĥ ĦĞĤđģ ěĒđČĚ Ėđĕē ęĞ ,ęĕĤĚđČ đĕĐ ęĐ ,"ĦĚĚĞĥĚ ĐďđĞĦ ĐĜĥ Ęė ĦČĒĐ ĐēĕďčĐ ĦČ ĕĦĞĚĥ ČĘ đĘĕČė ,ěĒđČĘ .ďĤĠĜč ďēČ Ęė ,ęĕĜđĥ ĐēĠĥĚ ĕčđĤģ 5 -Ě ,ĥďēĚ ęĕďđďđ ĦđĦčĝ ,ęĕčĝ ,ęĕĞďđĕ ęĦĕĕĐ ģĤ ęČ ,ĐĘČđđ ĦđĞĥĐ đĚė ĦĚĚĞĥĚ ĕĢē ČĘ ĦČĒĐ ĐďđĞĦĐĥ ,ęĕĤģĕ ČĘđ ġĚČĦĚ ,ĤĠĝĐ Ħĕčč ĦđĘčĘ ĕĦĢĘČĜĥ ĦđėđĤČĐ ęĕĝĜĚ ČĘ đČ ęĕēĕĘĢĚ ČĘĥ ęĕĤđĚĘ čĕĥģĐĘ ēĕĘĢĚ ĕĦčĐČ ĕėĐ ĞđĢģĚ ĐĒĕČ ĦĞďĘ ęĕĢ ƒ Ĥ .ěĕĕĜĞ ĕč ĤĤđĞĘ ęĘđė ĦČ ĕĦČĜĥĥ ęėĘ ĞčĥĜ . ďēČ ğČ ?ĤĠĝ Ħĕčč ,ĤĠĝĐ Ħĕč ĦČ ĕĦČĜĥ Ėė Ęė .ĐďĕĚ ĐĦđČč ĥĚĚ 12 ĕĤēČ ĕĦĎĥĐĥ ęĕĥĤĚĐ ĦđĤĎčĐ ěđĕĢ ĦČ ĕĦēģĘĥ ĐĕĐĥ ĕĤĔĚđėĕĝĠĐ ęĞ ďēĕč đĦđČ ĕĦĒĤČ ,ďđĚĕĘ ĦđĜĥ Ğďĕ ĕĚ .ęĘđĞĚ ęĐč ĕĦĥĚĦĥĐ ČĘđ ,ęĕĥĤĚ ĤĦđĕ ğČ ĥĚĚ ěĕčĐĘ ĖĕĤĢ ĐĦČ ,ĐĜėđĦ ĝďĜĐĚ ĦđĕĐĘ Ęĕčĥčĥ .ĝďĜĐĚ ĦđĕĐĘ čĕĕē ČĘ ĘčČ ,ĐĜėđĦč čđĔ ĐĠėĜĥ "ĕĦĕč ĖđĜĕē"č ęĕďĚđĘ Ĥčė ęĕĥďđē ĐĚė đĜēĜČ ĦđĜĚďĒĐė ĐĒ ĦČ ĕĦČĢĚ ĕĥĕČ ěĠđČč .ĐđčĎĚ đĜĕĘĞ ěėĘ .ĕĘĥ ĐĜĔģĐ Ęĥ ĕĎđĎďĠĐ ĐĜģĜģ ĘĞ ĦđĐĦĘ ĕĜĠĘ ďđĞ "ģđēĤĚ ďđĚĕĘ" ĐČĤģĜĥ ĐēĕďčĐĚ đĜģĦĜĦĐ ĦđĢđčģ ĦČ đČĘĕĚ ĐĜĕďĚč ęĕĤđĐĐĥ ěĚĒč .đĜĤčēĦĐĥ ĐďĕĚĘĥ Ėė ĘĞ (ģďĢđĚ) ĕėčč ĦđĕĦĦĕėĐ ĠČĝĔČđđĐ ČĘ đĘĕĠČ ęĕĤđĚĐĚ ĕĢē ĕė ęĕĕĜĕĞč ĐďđčĞ ĐĒ ģđēĤĚ ĕĚĢĞč ĐďĘĕĐ ęĞ ĕĦčĥĕ ĕĜČ ,ęđĒĘ ĤčēĦĐĘ ęĕĞďđĕ ĦđĠĥĘ ĕđčē ěđĤĥĕė ĐĘĢČ ĕĦĕĘĕĎ .ĐčĕĘ ĕďđĚĕĘ ĘĞ ,ĕĦĤėĐ ĦĢģĥ ęĕčĥēĚĘ ěđĤĥĕė ,ĕĦĤėĐ ČĘĥ ĦđĤĒ ĐĒĞ ĐĞĕĦĤč ĐđđĘĚ ,ĐģĕĔĚĦĚč ĕĝĕĝč ĐĜčĐ Ĥĝđēđ .ęĐ ĤĥČč ęĕĤĠĝĚĚ ęĎ ČĕĐ .ĎĕĤē ěĠđČč .ĦĕĘĎĜČč ĐčđĔ ĥĚĚ ĥĚĚ ČĕĐ .ĐĒ ĦČ ĦčĐđČ ďđČĚ .ĐĒ ĦČ ĦččēĚ ČĕĐ .ęĕčĥēĚč ĐčđĔ ČĕĐ .čđĦėĘ ĦčĐđČ ,ČđĤģĘ ĦčĐđČ .ĦĕĤčĞč ĐčđĔ ČĕĐ .ĐĒ ĦČ ĦČĜđĥ ČĕĐ .ĐģĕĔĚĦĚč ĦĤĎĦđČĚ ďđČĚ ČĕĐ ?"ĐčđĔ ĐďĕĚĘĦ" ČĕĐ ęČĐ ČĘĘ čđĔ ďĕĚĘĦ ĕĦĕĕĐĥ ĕĦĤėĒĜ ,ĤđĚČė ,ĞđčĥĐ ĒČ ęĕĐđčĎ ęĕĜđĕĢ ęĞ ,ĔĞĚė ĦĞĚĥĚ ĦđĕĞč ĕĘč .ěĕĤĤđĞ ,ĐĒĞ ĐČĜĥ ĤĠĝ Ħĕč ĦČ ČĜđĥĥ ,ĦđĞđĢģĚĐ Ęėč ĕđĔĕčĐĥ ĐĜģĝĚĘ ĕĦĞĎĐ Ėė .čđĔ ĥĚĚ ĐĒ ĦČ ČĕčēĚđ ęĕČđĘēĦĐ Ęė ĦČ ęĕĘĕĚ ĕĦĥč ęėĝĚ "čđĔ ďĕĚĘĦ" ĐĢđĤĥ ĕĚ . 20 -Đ ĐČĚč ĖđĜĕēĐ ĦėĤĞĚ Ęĥ ęĕĕĎđĎďĠĐ ĦēČ .đĚĕĞ ģďĢĐ , 21 -Đ ĐČĚč Ĥčė đĜēĜČĥ ĤĕĞĐĘ ĐĦĜĦĥĐ ČĘ ďđĚĕĘĐ ĦĔĕĥĥ ČĕĐ ĦđĕĤģĕĞĐ ĦđĕĞčĐ .ĐĜĥ 100 ĐĒĕČ .ĞĎĤ ĐĒ ĦČ ēĦĜĜ đČđč .ēĦĜĘč ĐčđĔ ,"ĐčđĔ ĦĕĎĤđĤĕė" .ďĚĘĘč čđĔ ,"čđĔ ĐĤđĚ" .ĝđĔĘč ĐčđĔ ,"ĐčđĔ ĦĝĕĕĔ" ?ĦđČďĕĚĘĦč ?čđĔ ĐĚč ,"čđĔ ďĕĚĘĦ" ĘĞ ĦđĜĞĘ ĦđĝĜĘ ,ĤčĞĥĘ "čđĔ ďĕĚĘĦ" ĤđĦč ,ĕĘ đĥĤĦ .ĐĒ ĐĒ .ĐĤđĚĘ ĞĕĤĠĚ ČĘĥ ďēČ Ęė ęďđģ ČđĐ čđĔ ďĕĚĘĦ čĥēĕĦ ČĘ ęĕĕēč ,ĞĤĠđĚ ěđČĎ ĐĕĐĦ .ğĝ ĕČĜĦ ĥĚĚ ,ĐĒĘ ĤčĞĚ .ČĢĚĜ ĐĦČ Đčĥ ĦĤĎĝĚč čđĔ ďĕĚĘĦĘ đĘ ěĕČĥ ĦđĞđĢģĚč čđĔ ĥĚĚĥ ďēČ ČđĐ čđĔ ďĕĚĘĦ čđĔ đČ ,ĦĕĘĎĜČč čđĔ ĦđĕĐĘ Ęđėĕ ĐĦČ .ęĐč ěđĤĥĕė ęđĥ ĦđĕĐĘ Ęĕčĥč ĘčČ ,ĐĕĤđĔĝĕĐč čđĔ đČ ,ĐģĕĔĚĦĚč čđĔ ďĕĚĘĦ .ĘėĐč čđĔ ĦđĕĐĘ ĖĕĤĢ ĐĦČ ,"čđĔ ďĕĚĘĦ" ěĜĥĘč ĤĦđĕĚ ěĚĒ ĐčĤĐ ĞĕģĥĐĘ ěėđĚĥ đĐĥĕĚ ČđĐ ĐĕĐĕ ĦĚČč ČĘ ęĕĕēč ČđĐ ěėĘđ ,đĦđČ ěĕĕĜĞĚ ČĘĥ đĐĥĚ ďĕĚĘĦĐ ęČ ģĠĝĥ ĦėĤĞĚĚ ěđĕĢ ĘčģĘ Ęĕčĥč ,đč čđĔ .ĐĦđČ ěĕĕĜĞĚ ĥĚĚ .ĐĒ ĦČ ēĕėđĐĘ Ęđėĕ ĕĜČđ ,ěđĢĕģĘ ĐĒ ĦČ ĕĦēģĘ ,čĎČ ,ĕĜČ ĕĜČ .ĔĤđĠĝ ĐĒ ,đč ďĕĤēĐĘ ĕĜđĜĕč ĕĦĕĕĐĥ đĐĥĚ ĥĕ ęČ ,ĐĘģ ĐģĕĔĘĦČč ČĘ ,ĘĎĤđďėč ČĘ ,ĘĝĤđďėč čđĔ ČĘ .ĕďđĝĕĐ ĝ"Đĕčč đč ęĕģĝđĞĥ ĤēČ ĔĤđĠĝ ğĜĞ ęđĥč ČĘđ ĐĞĜĚ ČĘ ,ĔĘēĐč ĕĜđĜĕč ĕČĔĤđĠĝ ĕĦĕĕĐĥ ĐďčđĞĐ ĦČĒđ ,ęĕĕĜĕčĐ ĦčĕĔēč ĔĤđĠĝ ĦĦĕėĘ ĘčģĦĐĘ ĕĜĚĚ .ĐĝĕĜėĐ ĕĜēčĚč ĕĦĕČĤĐĥ ĦđėĕčĚĐ ĦđČĢđĦĐ ğČ ĘĞ ."čđĔ ďĕĚĘĦ" ĕĦĕĕĐ - ĔđĥĠ ďđČĚ ?ĐĒ ĦČ ęĕĥđĞ ĖĕČ ēĕĜĚ ĕĜČđ ,ĐĚĘĥ ĐĜĥ ĖĥĚč ĐĜėĐĐ ĕĜđĚĕČ ĘėĘ ĕĦĞĎĐ ĘĞ ,ęĕĚđēĕĜ ĝĤĠė ĔĤđĠĝ ĦĦĕėĘ ĕĦđČ đĝĕĜėĐ ğđĝčĥ ĕđėĕĝ ěĕČĥ đČĤĐ ęĕĜēčĚč ĕĦĞčģĥ ĦđČĢđĦĐĥ ğČ ĕĦĕĕĐ .ĦđĤēĦ ĕĐĥđĒĕČč ęĞĠ ĕČ ĤĠĝĐ Ħĕč ĦČ ĎĢĕĕČĥ ...ĔĤđĠĝ Ęĥ ěĥĤē ęĎ ĦđĕĐĘ ĦĕČĤđĜ Đĕđđē ĐĦĕĐ ĦČĒ ,ěĕĕĜĞĦĚĥ ĕĚĘ .ęĕČĔĤđĠĝ Ęĥ ĐĦĕėč ,đĐĥĚ ĕČĔĤđĠĝ ČĘ ęĎđ ěđĜē ěđĥĘĐ ęĞ ĐďďĚ ĕďđĞč ?ĞĔģ ĞđĚĥĘ ęĕĢđĤ ĘčČ ĔĤđĠĝ ĕĠĜĞč Ğđčĥ Ęė ĔĤđĠĝ ĕĤđĞĕĥ 5 ĖĥĚč ġđēč ĕčėĚ Ęĥ ğĞĤđďėĐ ĦģĘēĚč đĐĥĕĚ ,ĞđĤĎ ĕĜČ ęĘđėčĥ ĘĞ ęĕďĘĕ ĦĢđčģ ēđĦĠĘ čđĔ ěđĕĞĤ ĐĒĥ ĔĕĘēĐ Č"Ħ ēĘĥ ěđďĞđĚĐ .ĕĘĥ ĤĠĝĐ Ħĕčč ĔĤđĠĝĐ ĦđĦĕė ĝĕĝč ēĘĥ ĤĠĝĐ Ħĕčđ ,ĦĤĎđčĐ ĦĤēčĜĐ Ęĥ ěĚČĚĐ ĦČ đĜĘ ĐĠĚ .ĘĝĤđďėč ęĕĞđĤĎ ĥĚĚ đĕĐĥ ĐĘČ Ęė ĦČ đĕĘČ ĤĞđĜĐ ĦĢđčģč ģēĥĚ 17 ĘĕĎč ĕĚĢĞ ĦČ ĕĦČĢĚ ,ęĥĘ ĦČĒ Ęėč ;ěėĚ ĤēČĘ ďĕĚ ĥĤđĠđ) ĐĜĕďĚĐ ĦĠđĘČ Ęĥ Ęė ĦČ ĐĝĜĦ ęČĥ čĢĚ ĥĕ ĔĤđĠĝč đĘĕĠČ ,ěė ĒČ .(ďĚĎ .đč čđĔ ĐĦČĥ ďēČ ČĢĚĦ ,ęĕĠĜĞĐ ,ęĕĚĕđĝĚ ęĕĤčďč čđĔ ęďČ Ęė .ĘėĐč ęĕčđĔ ČĘ ęĕĥĜČ đĜĘĥ ęĕďĘĕĐ ĦČ ,ĦČĒ ęĞ .ęĕĤēČ ęĕĤčďč čđĔ ĦđēĠđ ĖđĦĚ ĦđĜđĥČĤĐ ęĕĜĥĐ 9 ĖĥĚčĥ ĝ"ĕčĘ ęĕēĘđĥ đĜēĜČ ęĕďĚđĘ ęĘđė ĕďđĝĕč .ĕĦĚđ đďĚĘĕ ĐĚ ęĤđčĞ ĔĕĘēĚ 12 ČĘĥ ĕĚĘ .ĦđĢčģĐ ĥĕ Ĥčė ĐčĕĔēč .ďēĕč ĘėĐ ĥĚĚ ,ęĕđĝĚ ĞđĢģĚč čđĔ ČĘĥ ĕĚĥ ĤĚđČ ĐĒ ,ĐĒ ĐĚ Ğďđĕ ,ĞđĢģĚ đĦđČč ęĕčđĔ ČĘĥ ęĕĤēČ ęĞ ġčđģĚ ĔđĥĠ ČĘ ęĐĥ ĞđĢģĚč ĐĤđĚĘ ęĕĞĕĤĠĚđ ęĕčĥđĕ ęĐ ďēĕčđ Ĥčė ĤĞđĜĐ ĕė ,ĔĞĚ ĤĠĦĥĚ ĐĒ ěđėĕĦč .ěĕčĐĘ ęĕēĕĘĢĚ Đčđē ĐĜĥĕ ěĕĕďĞ ĘčČ .ęĕĤčĎđĚĐ ĦđĞđĢģĚĐ ĦČ Ĥēđč ĐĕĤđĔĝĕĐđ ĦđĤĠĝđ Ė"ĜĦđ ĦĕĘĎĜČđ ĐģĕĔĚĦĚ ďđĚĘĘ ğđĝč .ĘĘėđ ĘĘė ĦĕĘĚĕĜĕĚ ČĘ ČĕĐĥ ,ĦĕĘĚĕĜĕĚ ĐĚĤč ČĘĥ ěėĦĕ ,ĦđĤĠĝ Ħđďĕēĕ ĕĦĥč Ĥĕčĝ ěđĕĢ ČĕĢđĕ ČĘĥ ĕĚ ĐĔĕĝĤčĕĜđČč ĐČđĠĤ ĕďđĚĕĘĘ ěėĚ ĤēČĘ ĘčģĦĐĘ ēĕĘĢĕ .(ĘĘėč ĦđĤĎč ĦďđĞĦ Ęčģĕ ČĘ ,ĦđĘĚĞĦĐč Ęĥėĕĥ ĕĚđ) ďĚĘĚ ĤĠĝĐ Ħĕč ĐĔĕĝĤčĕĜđČĘ ĐĜėĐė ,ĤčďĐ Ėėđ ĦđĕĐ ĦČĒ ."ęĕčđĔ ęĕďĕĚĘĦ" ĦđĕĐĘ ĐĜđĥČĤčđ ĥČĤč đĜĦđČ ĕČđ ,ĞđĢģĚ ČĘ ĐĒ "ĦđČďĕĚĘĦ"ĥ đĜĚėĕĝ Ĥčėĥ ğČ ĘĞ .ĘėĐč čđĔ ĦđĕĐĘ ĤĥĠČ ęĕĤčďč ģđĝĞĘ đĦđČ ęĕēĕĤėĚĥ čĐđČ ČĘ ďēČ ğČ đĦđČ ęĕĜēđčđ ĦđĥĞĘ ęĕĘĕďĎĚ ďđĞđ ,čĐđČ ČĘ ČđĐĥ .ęĕĜđĕĢ đĘ ęĕģĘēĚđ ,ęĐč ?ĤĠĝĐ Ħĕč ĦČ ęĕčĐđČĥ ęĕďĘĕ ěđĚĐ ěĕČĥ ČĘĠ ęĕĚĕČĦĚ ČĘĥ ęĕČĥđĜĚ ęĕďĕĚĘĦĐ ĦČ ĤĤēĥĜ ĕĦĚ ?ęĐĘ ?ĕĚĘ ęĕČĦĚ ĐĚ ęĕĔĕĘēĚ ĘĘėč ĖĕČ ĘčČ ,đĘ ĞĤĥ ďĕĚĘĦ ĥĕ ,ĞĤ ďĕĚĘĦ ěĕČĥ ďĕĎĐĘ ĕĘ Čč ďĕĚĘĦ ĥĕ ,čđĔ ďĕĚĘĦ ěĕČĥ ĤĚđĘ ěđėĜ ĤĦđĕĥ ČĕĐ ĦĚČĐ .ďĚđĘ ČđĐĥ ęđēĦĐ ĦČ čĐđČĥ ĤĠĝĐ Ħĕč ĦČ ČĜđĥĥ ,ęĕĐđčĎ ęĕĜđĕĢ ęĞ ,čđĔ ďĕĚĘĦ ĕĦĕĕĐ